ขับรถนาน รถติดเมืองกรุง จน "ก้นระบม" : สัญญาณเตือนโรคถุงน้ำรองกระดูกนั่งอักเสบ ที่วัยเก๋าต้องระวัง

 

ขับรถนาน รถติดเมืองกรุง จน "ก้นระบม" : สัญญาณเตือนโรคถุงน้ำรองกระดูกนั่งอักเสบ ที่วัยเก๋าต้องระวัง

"หมอครับ ผมก็ไม่ได้ไปล้มกระแทกที่ไหน ไม่ได้ยกของหนักเลย แต่ทำไมเวลานั่งขับรถนานๆ มันปวดจี๊ดขึ้นมาที่ก้นข้างขวา ตรงกระดูกแก้มก้นพอดีเป๊ะ ยิ่งช่วงนี้รถติดในกรุงเทพฯ ทีละ 2-3 ชั่วโมง แทบอยากจะจอดรถลงไปเดินเลยครับ"

นี่คือคำบอกเล่าของคุณลุงสมชาย (นามสมมติ) วัย 64 ปี ชาวกทม. ที่เดินเข้ามาปรึกษาหมอด้วยท่าทางเดินกะเผลกนิดๆ มือจับที่ก้นด้านขวาตลอดเวลา

คุณลุงสมชายเล่าว่า แกเกษียณแล้ว แต่ชอบขับรถไปทำธุระและรับส่งหลาน อาการเริ่มเป็นมาได้ 1 เดือน แรกๆ ก็แค่เมื่อยๆ พอทุบๆ แล้วหาย แต่หลังๆ มานี้ พอนั่งปุ๊บ เจ็บปั๊บ เหมือนมีอะไรแหลมๆ มาทิ่มที่กระดูกก้น นั่งเบาะนิ่มก็ยังเจ็บ

หลายท่านที่อายุเลข 6 ขึ้นไป และยังขับรถเองเป็นประจำ อาจจะกำลังพยักหน้า เพราะคุ้นเคยกับอาการนี้ดี

วันนี้หมออยากชวนมาไขปริศนาอาการ "ปวดกระดูกก้นคนขับรถ" กันครับ ว่ามันคือโรคอะไรกันแน่ และจะแก้อย่างไรให้กลับมาขับรถเที่ยวได้อย่างมีความสุขอีกครั้งครับ

ทำไม "การขับรถ" ถึงทำร้าย "ก้น" ได้ขนาดนี้?

เราต้องเข้าใจสรีระของ "การนั่ง" ก่อนครับ

เวลาเรานั่ง น้ำหนักตัวเกือบทั้งหมดจะถูกถ่ายลงไปที่กระดูกคู่หนึ่งที่ก้น เรียกว่า "กระดูกรองนั่ง" (Ischial Tuberosity) ลองเอามือคลำที่ก้นเวลานั่งดูสิครับ จะเจอกระดูกแข็งๆ แหลมๆ นั่นแหละครับคือพระเอกของเรื่องนี้

ธรรมชาติสร้างให้ตรงปลายกระดูกนี้ มี "ถุงน้ำ" (Bursa) รองรับอยู่ เปรียบเสมือนโช้คอัพ หรือเบาะเจลธรรมชาติ เพื่อลดแรงเสียดสีระหว่างกระดูกกับกล้ามเนื้อ

แต่... ในคนที่ขับรถนานๆ โดยเฉพาะในสภาพการจราจรแบบกรุงเทพฯ สิ่งที่เกิดขึ้นคือ:

1. แรงกดทับต่อเนื่อง: น้ำหนักตัวกดลงที่ถุงน้ำนี้นานหลายชั่วโมงโดยไม่ได้ขยับเปลี่ยนท่า
2. การเหยียบคันเร่ง: ขาขวาเราต้องเหยียบเบรกและคันเร่งตลอดเวลา ทำให้กล้ามเนื้อก้นขวาต้องเกร็งตัวอยู่ท่าเดิมนานกว่าข้างซ้าย
3. ความเสื่อมตามวัย: ในวัย 60+ ชั้นไขมันที่ก้นจะบางลง ทำให้ "เบาะธรรมชาติ" ของเราหายไป กระดูกจึงกดทับกับเบาะรถโดยตรงมากขึ้น

3 โรคยอดฮิต ที่ทำให้ปวดก้นขวาในคนขับรถ

จากอาการของคุณลุงสมชาย "ปวดกระดูกก้นขวา 1 เดือน ขับรถนาน ไม่ได้ล้ม" หมอสันนิษฐาน 3 โรคนี้เป็นจำเลยหลักครับ

1. ถุงน้ำรองกระดูกนั่งอักเสบ (Ischial Bursitis) หรือฝรั่งเรียกว่า "Weaver’s Bottom" (ก้นช่างทอผ้า) เพราะสมัยก่อนคนทอผ้าต้องนั่งนาน

• อาการ: เจ็บลึกๆ ที่ "ปุ่มกระดูกก้น" โดยตรง เวลานั่งจะเจ็บมากเหมือนนั่งทับลูกเทนนิส แต่พอเดินหรือนอนจะดีขึ้น
• ความรู้สึก: คนไข้มักบอกว่า "ปวดที่กระดูก" ชัดเจน ซึ่งตรงกับเคสคุณลุงมากที่สุดครับ

2. กล้ามเนื้อหนีบเส้นประสาท (Piriformis Syndrome)

• อาการ: ปวดลึกๆ ที่แก้มก้น ร้าวลงต้นขาด้านหลัง มักเกิดจากการเกร็งขาขวาเหยียบคันเร่งนานๆ
• ความต่าง: โรคนี้มักจะมีอาการ "ชาร้าวลงขา" ร่วมด้วย มากกว่าแค่เจ็บที่จุดกดทับ

3. โรคหมอนรองกระดูกสันหลังเสื่อม (Lumbar Spondylosis) ในวัย 64 ปี ย่อมมีความเสื่อมของกระดูกหลัง

• อาการ: อาจมีกระดูกงอกไปกดทับเส้นประสาท ทำให้ปวดร้าวลงมาที่ก้นได้
• ข้อสังเกต: มักจะมีอาการปวดหลังเอวร่วมด้วย และอาจปวดเวลาไอหรือจาม

การตรวจวินิจฉัย

เมื่อมาพบหมอ หมอจะทำการตรวจร่างกายเพื่อแยกโรคให้ชัดเจนครับ

• การคลำ (Palpation): ถ้ากดเจ็บจี๊ดที่ปุ่มกระดูกรองนั่ง (Ischial Tuberosity) ชัดเจน ก็ค่อนข้างมั่นใจว่าเป็นถุงน้ำอักเสบ
• การขยับข้อสะโพก: เพื่อดูว่ามีความผิดปกติของข้อสะโพกเสื่อมร่วมด้วยไหม
• X-ray: จำเป็นมากในวัยนี้ เพื่อดูสภาพกระดูกสันหลัง และดูว่ามีหินปูนเกาะที่กระดูกรองนั่งหรือไม่
• Ultrasound: ในปัจจุบันเราใช้อัลตราซาวด์สแกนดูที่ก้นได้เลยครับ จะเห็นว่าถุงน้ำบวมเป่ง หรือมีน้ำขังอยู่หรือไม่ ซึ่งแม่นยำและรวดเร็ว

แนวทางการรักษา: กู้คืนความสุขในการขับรถ

สำหรับเคสคุณลุงสมชาย ที่เพิ่งเป็นมา 1 เดือน และไม่มีประวัติอุบัติเหตุ ถือว่ารักษาง่ายและมีโอกาสหายขาดสูงครับ

1. ปรับพฤติกรรม (Lifestyle Modification)

• เบาะรองนั่ง: สำคัญที่สุด! หาเบาะรองนั่งชนิด "เจล" หรือ "เมมโมรี่โฟม" รูปตัว U (ที่เว้นช่องตรงกลางก้นไว้) เพื่อลดแรงกดทับที่กระดูกรองนั่งโดยตรง
• ปรับท่านั่งขับรถ: ปรับเบาะให้เข้ามาใกล้พวงมาลัยนิดนึง เพื่อให้เข่างอเล็กน้อย ไม่ให้ขาเหยียดตึงเกินไป จะช่วยลดแรงกดที่ก้นได้
• พักทุกชั่วโมง: ถ้ารถติดหนักๆ ให้เข้าเกียร์ว่าง (เมื่อปลอดภัย) แล้วขยับก้น ยกก้นขึ้นเล็กน้อย หรือบิดตัว เพื่อให้เลือดไหลเวียน

2. การบริหารยืดเหยียด (Stretching) กล้ามเนื้อก้นที่ยืดหยุ่น จะช่วยลดแรงกดที่ถุงน้ำได้ครับ

• ท่ายืดกล้ามเนื้อก้น: นั่งเก้าอี้ ยกขาขวาขึ้นมาวางพาดบนเข่าซ้าย (เป็นเลข 4) แล้วค่อยๆ โน้มตัวไปข้างหน้า จะรู้สึกตึงลึกๆ ที่ก้นขวา ทำค้างไว้ 15-20 วินาที ทำบ่อยๆ ตอนพักรถหรืออยู่บ้าน

3. การใช้ยา (Medication)

• ในช่วงที่ปวดมาก หมออาจให้ยาแก้ปวดลดอักเสบ (NSAIDs) เพื่อลดการอักเสบของถุงน้ำ ประมาณ 1-2 สัปดาห์ ร่วมกับการประคบอุ่นบริเวณที่ปวด 15-20 นาที

4. การฉีดยา (Intervention)

• หากทานยาและปรับเบาะแล้วยังไม่ดีขึ้น การฉีดยาลดอักเสบเข้าไปที่รอบๆ ถุงน้ำ (Peribursal injection) โดยใช้ อัลตราซาวด์นำวิถี จะช่วยให้หายปวดได้เร็วมากและตรงจุด โดยไม่ต้องผ่าตัด

พยากรณ์โรค: จะหายขาดไหม?

โรคถุงน้ำรองกระดูกนั่งอักเสบ "หายขาดได้ครับ" หากเราแก้ที่ต้นเหตุ คือลดแรงกดทับ

แต่... ต้องเรียนตามตรงว่า ในวัย 60+ ชั้นไขมันก้นเราบางลงถาวร ดังนั้นอาการนี้อาจจะ "กลับมาเป็นซ้ำได้" ถ้าเรากลับไปนั่งขับรถนานๆ บนเบาะแข็งๆ เหมือนเดิม

ดังนั้น เบาะรองนั่งที่ดี จะต้องกลายเป็นเพื่อนคู่ใจของคุณลุงไปตลอดครับ เหมือนเราต้องใส่แว่นสายตานั่นแหละครับ

สรุป

อาการปวดกระดูกก้นขวาของคุณลุงสมชาย ไม่ใช่โรคร้ายแรง แต่เป็น "โรคจากการใช้งาน" ที่ร่างกายฟ้องว่า "ฉันรับแรงกดไม่ไหวแล้วนะ"

การรักษาที่ดีที่สุดไม่ใช่ยาแก้ปวด แต่คือการ "เอาใจใส่" สรีระของเรา หาเบาะนุ่มๆ มาช่วยรองรับ ปรับท่านั่งให้สบาย และหมั่นยืดเหยียดกล้ามเนื้อ

ถ้าดูแลตามนี้ หมอเชื่อว่าคุณลุงสมชายและพี่ๆ ทุกท่าน จะสามารถขับรถลุยรถติดกรุงเทพฯ หรือขับรถเที่ยวต่างจังหวัดได้อย่างมีความสุข ไร้กังวลเรื่องเจ็บก้นแน่นอนครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ จังหวัดเชียงใหม่ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ปวดก้น #ปวดกระดูกก้น #ขับรถนานปวดหลัง #IschialBursitis #WeaversBottom #หมอเก่งกระดูกและข้อ #ปวดสะโพกร้าวลงขา #OfficeSyndromeคนขับรถ #สุขภาพผู้สูงอายุ #คลินิกกระดูกและข้อ

References

1. Cho KH, et al. Clinical features and treatment outcomes of ischial bursitis: A retrospective study. Medicine (Baltimore). 2020;99(43):e22831.
2. Pfirrmann CW, Chung CB, Theumann NH, Trudell DJ, Resnick D. Greater trochanter of the hip: attachment of the abductor mechanism and a complex of three bursae--MR imaging and MR arthrographic correlation in cadavers. Radiology. 2001;221(2):469-77.
3. Kijowski R, De Smet AA. MRI findings of ischial bursitis. AJR Am J Roentgenol. 2005;184(2):S28-9.
4. Huber SJ, et al. Piriformis Syndrome: Diagnosis and Management. Current Sports Medicine Reports. 2021;20(2):87-93.
5. Dannemann Pfleger D, et al. Ischial Bursitis. [Updated 2023 Jun 26]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan-.